Ngày xưa không xa lắm, chỉ 5 - 7 năm trở lại trước tôi còn không biết cái tên Phú Yên hay Tuy Hòa. Thậm chí đã đặt chân lên Nha Trang, cũng không ngỡ cạnh thành phố du lịch ấy còn có nơi gọi là Phú Yên. Sau này làm việc và đi nhiều, tôi và vùng đất này lại có duyên gặp mặt nhau, không phải chỉ một lần. Nằm cận kề tỉnh Khánh Hòa, Phú Yên hoang sơ và thanh lịch với cát trắng biển xanh đẹp chẳng thua kém gì các địa danh nổi tiếng khác. Nếu cho tôi cảm nhận chủ quan về các vùng biển bản thân đã trải nghiệm, thì hẳn tôi chọn Phú Yên là nơi có nhiều bãi và cảnh biển đẹp nhất nước. Từ khi phong trào du lịch bụi - chinh phục 4 cực 1 đỉnh của thanh niên nở rộ, Phú Yên được biết đến nhiều hơn khi những lữ khách muốn đến cực đông "cũ" để trải nghiệm. Một lần đến Phú Yên tình nguyện, một lần đến làm việc, một lần đến chơi và một lần đến để khám phá, hẳn ấy là cái duyên. Trong chuyến đi gần đây nhất, cuối tháng 3/2015, tôi còn có dịp chạy xe máy gần như hết các huyện ở đây, từ biển lên núi, từ núi xuống biển.

___________________________________________________________________________________

G H Ề N H   Đ Á   D Ĩ A

Đây chắc hẳn là điểm không thể bỏ qua và nổi tiếng nhất của mảnh đất Phú Yên này, và là duy nhất tại Việt Nam, làm nên cái độc nhất của Phú Yên. Tôi có dịp đến Ghềnh những hai lần, một lần mưa, một lần nắng, mỗi lần một vẻ. Bài viết về Ghềnh Đá Dĩa có thể tham khảo TẠI ĐÂY

H Ả I   Đ Ă N G   M Ũ I   Đ I Ệ N

Điểm được đánh giá "nổi tiếng" thứ hai ở Phú Yên là hải đăng Mũi Điện. Trước khi mốc cực Đông Việt Nam được xác nhận lại tại Mũi Đôi (Đầm Môn - Khánh Hòa) thì tọa độ ở Mũi Điện được coi là cực Đông của tổ quốc, nơi đón ánh mặt trời đầu tiên tại Việt Nam.



Lần ấy chúng tôi bắt taxi từ thành phố Tuy Hòa đi Mũi Điện theo quốc lộ 1A, lên đèo Cả rồi rẽ vào Vũng Rô, và đến Mũi Điện. Từ trên đèo vào đến Mũi Điện chỉ có Vũng Rô là nơi có dân cư sinh sống, đa phần là người làm nghề chài lưới và ngư nghiệp. Tối 8h-9h taxi lạc đường mới vào đến Vũng Rô, chúng tôi đi không nắm rõ nhiều thông tin, hỏi người dân mới biết trong đây không có nhà nghỉ hay khách sạn như ngoài Đại Lãnh. Từ Vũng Rô vào hải đăng cũng 5km, không chắc có chỗ ăn chỗ ngủ hay không, chúng tôi quyết định hỏi ở nhờ nhà dân. Người dân ở đây lạ lùng thấy có mấy đứa trẻ trâu ở đâu nói giọng Bắc, bắt taxi đi vào vùng khỉ ho cò gáy này, cũng xúm ra bắt chuyện và hỏi thăm. Cuối cùng, chúng tôi được một gia đình nọ sắp xếp cho chỗ ngủ. Hôm ấy, chị nấu cho chúng tôi nồi cơm ăn với vịt kho sả ban tối nhà còn thừa, và nồi canh chua chả cá mà anh đi biển đánh bắt. Ăn gì thì ăn, vào Phú Yên mà không ăn canh chua thì là thiệt. Nồi canh ngọt mát chua chua vị me, thơm vị dứa đứa nào ăn cũng vào. Có lẽ đấy là nồi canh chua ngon nhất và đáng nhớ nhất trong đời tôi cho đến bây giờ. Đêm ấy chúng tôi không ngủ nhà anh chị mà sang nhà ông bà. Buổi tối mập mờ nhà nào cũng chỉ thắp một ngọn đèn tuýp yếu ớt, điện chẳng lên nổi cái sạc pin máy ảnh. Đêm tôi nằm giường và màn với chị con gái, tâm sự và hỏi chuyện về cuộc sống người dân nuôi cá và tôm nơi này. Dân khổ, vất vả và thiếu thốn.. Bên ngoài hiên nhà, 4 chàng thanh niên đi cùng tôi, trải chiếu mắc màn nằm đất, hí hoáy đập muỗi vì màn rách, sáng ra đầy nốt trên người.
4h sáng hôm sau mấy anh em đã hẹn xe ôm đưa vào hải đăng Mũi Điện, để kịp đón bình minh - những tia nắng đầu tiên hắt vào bờ biển Đông của tổ quốc, vào những ngày sát Tết.

Mặt trời mọc hình trái tim. Chúng tôi đã kịp chờ mặt trời mọc, nhưng trời nhiều mây.

Mốc tọa độ

Biển và trời rất xanh

Đến Mũi Điện: Mũi Điện cách trung tâm TP.Tuy Hòa chừng 40 km, phương tiện di chuyển bằng xe máy có hai đường.
Cách 1 là đi theo quốc lộ 1A theo hướng Nha Trang đi thẳng miết lên đến đèo Cả được vài km thì thấy bên tay trái có lối rẽ vào Vũng Rô. Cứ đi thẳng miết vào trong qua Vũng Rô chừng 5km thì đến Mũi Điện. Đường này đi nhiều xe ô tô tải, xe khách, bụi và không có nhiều cảnh đẹp.
Cách 2 là đi theo đường sân bay Tuy Hòa mới, chạy dọc theo đường bờ biển qua bãi Gốc, đến bãi Môn và Mũi Điện. (Trên google map thì đường này tên là Phước Tân - Bãi Ngà) Đường này không có nhiều xe cộ, có lúc đi qua khu nhà dân ven biển hơi hẹp một tí, còn lại là đi dọc biển đường rất mướt, rộng và cảnh đẹp.
Chỗ ở: Nếu muốn đón bình minh sớm ở Mũi Điện thì phải ở tại Hải đăng hoặc ở Vũng Rô. Ở Hải đăng có chỗ ở, nhưng khuyến cáo nếu đi toàn nữ thì không nên. Ở Vũng Rô cách Mũi Điện 5km giờ đã có nhà trọ (ko phải nhà nghỉ), tuy nhiên rất ít (chưa thử bao giờ). Nếu ở Vũng Rô thì đặt xe ôm hoặc đi xe máy sáng sớm hôm sau để đến Mũi Điện. Hồi tôi đi thì Vũng Rô chẳng có gì, nhưng do nhiều khách tham quan nên giờ cũng đã có một ít dịch vụ.
___________________________________________________________________________________


B Ã I   M Ô N

Bãi Môn là một bãi biển vắng và đẹp, cát mịn, nước xanh ngay dưới chân Mũi Điện. Mọi người đến Mũi Điện thì phải xuống bãi Môn tắm. Lần ấy chúng tôi lên hải đăng đón bình minh, rồi tầm 7h sáng chạy xuống bãi Môn không người tắm biển, mặc dù mặt trời lên rất nhanh và nắng. Cả bãi biển chỉ có 5 anh em. Mấy đứa còn đi lượm lặt cành khô, đốt lửa trên cát để nướng cá khô ăn buổi sáng.

Ở đây có một dòng suối chảy từ trong núi ra biển, rất trong và mát. Với nhiều tảng đá nhìn như spa thiên nhiên.

Sau hai năm trở lại bãi Môn (2013 - 2015), ở đây đã có một chút thay đổi. Ngày ấy chúng tôi đến không có mấy người, chỉ thi thoảng có vài người dân câu cá đi ngang, chỉ có chúng tôi ở đó. Giờ bãi Môn đã nhiều dấu chân, và dấu người. Lần gần nhất tôi trở lại, đường vào bãi Môn đã có một nhà chòi trông xe và bán nước. Bãi Môn ngày chủ nhật tấp nập già có, trẻ có, đi picnic. Tuy nói là tấp nập, nhưng cũng là tấp nập hơn trước thôi. Bãi cát không còn mịn, dòng suối rêu không còn trong như trước, đôi khi xuất hiện một vài dấu hiệu của con người như vỏ chai, vỏ kẹo. Tuy nhiên, nó vẫn còn hoang sơ và đẹp, chỉ cần được giữ gìn.
___________________________________________________________________________________

V  Ũ  N  G   R  Ô  -  P  I  C  N  I  C    T  R  Ê  N   M  Ặ  T   N  Ư  Ớ  C

Bè nuôi cá ở Vũng Rô, nếu trời xanh thì nước rất trong và xanh

Ở Phú Yên, có thể tìm thấy nhiều vũng như Vũng La, Vũng Rô, Vịnh Xuân Đài...đều là những vịnh nhỏ được bao quanh bởi núi, nơi có nhiều tôm cá trú ngụ, khung cảnh xinh đẹp và dân chài nuôi nhiều thủy hải sản.
Vũng Rô là một vịnh nhỏ nằm trong số đó, thuộc Hòa Xuân Nam, huyện Đông Hòa, nằm ngay sát đường lên Đèo Cả và tiếp giáp với tỉnh Khánh Hòa. Vũng Rô cách Mũi Điện 5km, trên con đường Hồ Chí Minh trên biển huyền thoại với ý nghĩa lịch sử rất lớn, khi đây là nơi tiếp nhận vũ khí bí mật của miền Bắc gửi vào chiến trường Nam Trung Bộ và Tây Nguyên trong những năm 1964 và 1965. Tại tượng đài kỉ niệm Tàu không số (tên để chỉ những chuyến tàu bí mật vận chuyển vũ khí) tháng 3 vừa rồi, chúng tôi còn tình cờ gặp một đoàn cựu chiến binh đã từng hoạt động tại đây 40 năm trước. Đây cũng là nơi hai năm trước, người dân cho chúng tôi ở nhờ và cho ăn khi mấy đứa vào thăm Mũi Điện lần đầu tiên. Vì vậy tình cảm và ấn tượng của tôi đối với nơi này có chút gì đó khá sâu đậm.

Đừng từ trên con đường từ Mũi Điễn ra đèo Cả, sẽ nhìn được toàn cảnh vũng Rô nước xanh biếc, trời xanh biếc và rất nhiều thuyền bè cũng như nhà nổi nuôi trồng hải sản. Nhưng đừng bỏ lỡ mà nghĩ rằng cái vũng ấy chỉ có thể đi qua và ngắm nó trên cao. Vũng Rô bây giờ đã phát triển hơn cái ngày chúng tôi phải ngủ nhờ ăn nhờ. Do nhiều khách đi thăm mũi Điện qua đây có nhu cầu dạo vòng quanh vũng và đi đảo, mà tại đây đã dịch vụ cho thuê thuyền, thuê cano và picnic trên bè. Nếu thích, lái tàu sẽ thả bạn tại một bãi biển  bất kì nằm trong vũng, để bạn vui chơi tùy thích.

Một trong những bãi có thể tắm nằm trong Vũng Rô

Trời nắng, chúng tôi không có nhu cầu tắm táp buổi giữa trưa. Trước khi lên thuyền đi thăm một vòng Vũng Rô, chúng tôi đã đặt chị vợ của anh lái tàu, chuẩn bị cơm nước cho chúng tôi lên bè ăn. Tôi có niềm yêu thích việc thăm thú cuộc sống bình thường của người địa phương, tôi thích sống như họ sống. Vì thế tôi hỏi anh chị có bè nuôi tôm hay cá gì không, chúng tôi đi thăm, và được ở đó ăn trưa thì tốt. Rồi mấy đứa con gái chúng tôi mua của chị cân mực, một con cá và nhờ chị tẩm ướp mực, nấu cơm, canh chua cá mang ra bè cho chúng tôi. Cả cá và mực đều là do anh đi thả lưới đánh bắt về. Cơm canh bát đũa chị chuẩn bị, chúng tôi tính vào phí dịch vụ. Nhà anh chị có một bè nuôi tôm hùm, anh chị thả chúng tôi ở đó ăn trưa. Tiếc là tôm hùm thả trong lồng sâu dưới nước nên tôi không được chiêm ngưỡng mấy cái càng to đùng ngon lành của chúng.

Nước ở đây rất trong, có thể nhìn thấy rất nhiều cá bên dưới. Nếu trời xanh hơn, nước càng trong hơn.

Chúng tôi ngồi trên bè, tự nướng những con mực ngon lành giữa trời xanh và biển xanh

Nước ở Vũng Rô rất xanh và trong, lại nhiều phù du thích hợp cho tôm cá sống. Nằm trong vịnh không bị ảnh hưởng nhiều bởi gió bão, nên rất nhiều hộ nuôi tôm cá ở đây, mà đa phần là tôm hùm và cá mú - thu nhập chính của dân địa phương. Do nhà không có bé cá, anh chồng đưa chúng tôi đến thăm một bè cá bên hàng xóm, để tôi được thỏa nguyện ngắm mấy con cá trong dòng nước trong xanh. Thấy chúng tôi thích thú với con rùa độc nhất trong cái lồng toàn cá mú, anh chủ bè lấy một con cá nhúng xuống nước để cho rùa ăn. Con rùa dạo mấy vòng mới đánh hơi được mùi cá, ngoi lên cắp con cá con. Buồn thay cái miệng nhỏ cắn một miếng rồi đánh tuột con cá khỏi miệng. Và cả đàn cá mú xông vào cướp lấy con mồi. Vậy là hết cả ăn. Rùa ta hậm hực ngúng nguẩy cái đuôi bơi đi mất.

Ở bè cá

Tips: Đến Vũng Rô thì nằm trong đường đến Mũi Điện và Bãi Môn. Lịch trình đẹp nhất cho một vòng ba điểm này là đêm hôm trước ngủ tại Mũi Điện, sáng hôm sau đón bình minh và tắm tại bãi Môn. Sau đó qua Vũng rô đi dạo, ngắm cảnh rồi ăn trưa tại đây.
____________________________________________________________________________________

Cách đây 3 năm, một đứa bạn tôi nhân ngày 14/4 - black valentine - rủ tôi đi ăn mỳ đen với một đám bạn. Lúc ấy tôi mới biết, chúng nó - 4 đứa con gái đã mấy năm liền, những cô gái độc thân lúc ấy, luôn luôn đi ăn mỳ đen để kỉ niệm cái sự độc thân.

Valentine đen có nguồn gốc từ Hàn Quốc, được coi là ngày lễ để tụ họp những người cô đơn với nhau, ăn vận đồ đen, và ăn uống đồ đen tại một ngôi nhà nào đó. Có lẽ bởi nước sốt làm từ đậu đen nên Jajangmyeon được lựa chọn là món ăn thích hợp nhất cho ngày lễ "u ám" này. Có thông tin chia sẻ rằng trong ngày này tại các trường đại học trên khắp đất nước Hàn Quốc, những sinh viên không có người yêu hẹn hò ăn trưa, sẽ kêu món mì đen và cùng chia sẻ bữa trưa với những người bạn cô đơn khác, tìm kiếm sự đồng cảm.​ Tuy nhiên không phải chỉ ngày này người Hàn mới ăn mỳ đen. Đây là một món rất phổ biến và đặc trưng cho văn hóa ẩm thực nước này. Hồi tôi ở bên Hàn, trong thời gian 2 tuần tôi được ăn tận những 5 lần món mì này do nó rất dễ nấu và phổ biến. 

Những đứa bạn tôi - đến mùa valentine đen năm nay vẫn tụ tập như một thói quen, mặc dù có đứa chẳng còn độc thân. Chẳng phải bắt chước theo các bạn Hàn, chúng tôi chỉ lấy nó làm cái cớ để tụ tập và ăn món ấy cho có lí do. Thậm chí, sau khi đã thưởng thức món mì đen tại một nhà hàng Hàn, ngay ngày hôm sau, vẫn cái nhóm ấy, lại kéo về nhà tôi để nấu món độc thân tại gia.

___________________________________________________________________________________

| Nguyên liệu - Serve 4 |

• 4 vắt mì Hàn Quốc (vị gì cũng được)
• 1 cup củ cải thái hạt lựu
• 1 cup bí ngòi thái hạt lựu
• 1 cup hành tây thái nhỏ
• 1 1/2 cup khoai tây thái hạt lựu
• 1/2 cup ngô ngọt hạt
• 200 gram thịt heo xắt hạt lựu
• 1 gói bột tương đen (có thể mua loại tương lỏng)
• 700ml nước lã
• 2 tbsp dầu ăn
• 1 tbsp rượu gạo
• 1/2 quả dưa chuột

| Cách làm |

• Tất cả các loại rau củ rửa sạch và thái hạt lựu như phần nguyên liệu
• Thịt heo cũng thái hạt lựu cỡ tương tự, cho vào một bát rồi ướp với rượu gạo và một ít muối, tiêu trong khoảng 10 phút
• Luộc mì: dùng loại mì khô ăn liền Hàn Quốc có thể mua ở bất kì siêu thị nào, cho vào nồi nước sôi và luộc khoảng 3-5 phút đến khi chín. Vớt mì ra và tráng qua nước lạnh. Có thể trộn với một ít dầu thực vật để mì đỡ dính và nát.
• Bắc chảo lên bếp, chờ chảo nóng thì cho dầu ăn vào rồi đổ thịt heo đã ướp vào xào cho cháy cạnh và săn lại.
• Tiếp đến cho khoai tây, hành tây vào đảo cùng. Sau cùng cho củ cải, bí ngòi và ngô ngọt vào đảo cho chín.
• Bột tương đen pha theo hướng dẫn trên bao bì với 700ml nước lã. Sau khi các nguyên liệu đã chín thì đổ hỗn hợp tương đen đã pha vào chảo thịt và rau củ.
• Chú ý loại bột tương đen này đã có pha sẵn bột năng nên ko cần cho thêm bột năng như các công thức khác dùng tương ướt. Tuy nhiên chính vì vậy cần phải dùng lửa nhỏ liu riu và luôn tay đảo vì bột có thể làm cháy và khê chảo.
• Nêm nếm cho vừa miệng rồi tắt bếp khi thấy hỗn hợp đặc sánh.
• Gắp mì ra đĩa, rưới sốt tương đen lên trên.
• Dưa chuột thái chỉ càng mỏng càng tốt, hoặc bào bằng dụng cụ bào cù. Rắc lên trên đĩa mì cho đẹp. 

___________________________________________________________________________________

| Tips |

• Tương đen HQ có thể mua ở các siêu thị Hàn như K-mart. Có thể mua loại tương ướt bình thường hoặc mua gói bột.

Dạo này thỉnh thoảng tôi có làm cơm gà, theo công thức của mình, nhưng mô phỏng thứ đặc sản "cơm gà" mà đi đâu ở miền Trung cũng bắt gặp. Lần đầu tôi thưởng thức món cơm gà không phải là cơm gà Bà Buội ở Hội An mà là cơm gà Khánh Kỳ ở Ninh Thuận. Lần đến thăm Phan Rang - Tháp Chàm, chúng tôi gặp được một anh chàng người Bắc giúp đỡ chúng tôi nhiều trong việc đặt khách sạn và ăn gì ở đây. Một trong những địa điểm anh bảo chúng tôi không nên bỏ qua là cơm gà Khánh Kỳ nổi tiếng. Tôi và bạn thưởng thức món ăn này vào một buổi trưa tháng tám nóng nực tại Phan Rang, đấy là lần đầu tôi nhận biết về khái niệm cơm gà. Gà dai và giòn, ăn với cơm được nấu bằng nước luộc gà. Thêm một ít dưa chuột cho thanh mát và một bát nước dùng ăn kèm. Mọi món cơm gà đều có kết cầu tương tự. 

Lần khác khi quán cơm gà Bà Buội mở tại Hà Nội, tôi và bạn đi ăn đúng ngày khai trương. Ấy là lần đầu tôi thử ăn cơm gà mang phong cách Hội An. Cơm vàng hơn vì nhiều nghệ, thịt gà xé chứ không chặt miếng như gà Khánh Kỳ, ăn kèm theo phải có nhiều hành tây và rau răm. Cách đây không lâu tôi mới có dịp vào Hội An, đến tận nơi quán cơm Bà Buội trên đường Phan Chu Chinh để trải nghiệm. Chẳng biết có đúng không, cơm Bà Buội mở tại Hà Nội lại hợp khẩu vị của tôi hơn. 

Cách đây một tháng, tôi may mắn được thử cơm gà ở một nơi khác, đĩa cơm với giá 15k một phần, nhưng lại là thứ cơm gà tôi thấy ngon nhất. Ở Tuy Hòa, cứ sáng sớm ra là mọi người nô nức đi ăn cơm gà. Hay một cái là người dân không ăn buổi trưa cũng không ăn buổi tối, cơm gà là phải để ăn sáng. Nhân dịp tôi vào thăm Tuy Hòa lần thứ 3, chị dẫn tôi đi ăn cơm gà tại một quán bình dân nằm ở ngay bên hông chợ Tuy Hòa. Chị nói gà ở đây đặc biệt giòn và ngon, mấy cái thúng cơm này sáng mà không ra nhanh thì kiểu gì cũng không có mà ăn. Ngoài những thành phần căn bản phải có ở một suất cơm gà là gà, cơm nghệ và rau răm, ở đây còn điểm tô thêm vài ba củ hành tím ngâm ngon bá cháy và thứ nước mắm chua cay ngọt thần thánh. Rưới nước mắm lên đĩa cơm thịt, chua chua, ngọt ngọt, cay cay đúng vị Phú Yên, ăn cơm rất vào. 

Nếu như cho tôi so sánh những lần cơm gà đã từng được thưởng thức, tôi thích nhất cơm gà Phú Yên, sau là cơm ở Ninh Thuận và cuối cùng mới là cơm gà nổi tiếng Hội An. Không biết khẩu vị tôi có khác biệt không, cơm gà Bà Buội tôi ăn ở Hội An khiến tôi thất vọng nhất. Tuy nhiên khẩu vị mỗi người mỗi khác, tôi không đánh giá ngon hay không ngon.
Về sau này tôi hay làm cơm gà ở nhà phỏng theo những gì đã được ăn. Cơm gà của tôi có lẽ khác biệt nhất là dùng gạo dẻo hơn so với những dĩa cơm ở trỏng. 

___________________________________________________________________________________

Tôi ít khi đi đâu đến lần thứ hai, nếu không phải vì công việc bắt buộc. Với quỹ thời gian và tiền bạc eo hẹp, tôi tiết kiệm cho những điểm đến mới thay vì đến một nơi những hai lần. Nhưng bởi chữ "duyên", tôi đã đến Gành Đá Đĩa một lần và quay trở lại một lần khác cách nhau hơn một năm. Đá vẫn là đá, biển vẫn là biển, biển và đá như giang sơn khó dời, vẫn ở yên như thế, chỉ có thời tiết là mang đến sự khác biệt. Lần đầu tôi đến, ngỡ ngàng với Gành đá sau cơn mưa, sóng chẳng yên, biển không lặng, bọt biển trắng vồ vập vỗ vào đá khiến tôi cảm thấy một chút dữ dằn, mạnh mẽ và hoang dại về nơi này. Lần hai, biển xanh ngắt và trời cũng xanh ngắt. Nắng sáng lấp lánh soi rọi triền đá và mặt nước buổi sớm. Thanh tú, dịu dàng và đẹp lấp lánh ...còn từ gì để miêu tả không nhỉ? 

___________________________________________________________________________________

Biển miền trung, đặc biệt là khu vực Nam Trung Bộ theo quan điểm cá nhân tôi là khu vực có cảnh biển đẹp nhất Việt Nam. Những bãi cát trắng trải dài, nước biển xanh ngắt chẳng phân biển được đâu là trời đâu là biển có thể dễ dàng tìm thấy từ Quảng Bình, Quảng Trị cho đến Nha Trang, Bình Thuận. Nhưng chỉ có một Phú Yên và một Gành Đá Đĩa mà thôi.  Chẳng ở đâu có thể tìm thấy bờ biển với những cột đá xếp liền kề nhau như tổ ong này, ngoại trừ lạc sang tận núi đá Giant's Causeway ở Ireland, đảo đá Organos ở Tây Ban Nha hay đảo Jeju Hàn Quốc. Trên thế giới có thể tìm thấy một vài nơi kể trên có thẳng cảnh như Gành đá dĩa, bởi những nơi này được cấu tạo nên do hoạt động của núi lửa cách đây hàng triệu năm. Nham thạch phun ra từ miệng núi lửa trôi ra biển, sau đó gặp nước biển lạnh nên bất ngờ bị đông cứng lại, đồng thời xảy ra hiện tượng ứng lực. Chính sự ứng lực này đã gây nên sự rạn nứt toàn bộ khối nham thạch theo mạch dọc, xiên, ngang thành những cột đá đứng liền khít nhau nữa chìm dưới nước nữa nổi trên bờ và tạo nên gành Đá Đĩa. 

___________________________________________________________________________________

T H Á N G 1 - S A U   C Ơ N   M Ư A   T R Á I   M Ù A

Tháng 1, Tuy Hòa vẫn nắng như đổ lửa. Chúng tôi đi làm tình nguyện xây trường học cho học sinh mẫu giáo ở đây cùng hơn hai mươi tình nguyện viên Hàn Quốc. Kết thúc công việc, chúng tôi giảnh một ngày đi Gành đá đĩa, giới thiệu với đội tình nguyện viên một trong những thắng cảnh đặc biệt của Việt Nam. Suốt cả quãng đường 40 cây số, trời mưa như trút nước, ngập cả con đập dẫn ra Gành. Cơn mưa trái mùa chẳng biết ở đâu ra, vậy mà khi chúng tôi vừa đến nơi, trời hửng nắng, dấu vết còn lại của mưa chỉ là những con sóng trắng bạc đầu đang tới tấp đạp vào bờ. Vì lần ấy đi cùng các công dân Hàn mà tôi mới biết không phải chỉ Việt Nam chúng tôi có kiểu địa hình này, mà ở đảo Jeju của họ cũng có. 

Có tì màu sắc huyền bí

San hô và vỏ ốc của những người bán hàng tí hon

Sau cơn mưa trời lại nắng, san hô và vỏ ốc lại lấp lánh ánh nắng vàng buổi chiều. Một bên trời nắng rất to, một bên mây vẫn đang cố gắng che mặt trời. Chúng tôi dời Gành Đá Đĩa đi bộ sang bãi biển ngay gần đó. Đáng tiếc cho một bãi biển đẹp nhưng người dân không giữ gìn, rất nhiều rác và phân bò. Những đứa trẻ bán san hô và vỏ ốc rất ngoan, nhưng ở bãi biển, chúng tôi gặp những đứa bé hơi quá dạn dĩ. Khi gặp một vài đứa trẻ chơi trên biển, chúng tôi vô tư chia phần bánh quy cho các bé ăn cùng. Rồi không biết ở đâu ra rất rất nhiều đứa bé khác đến và đòi ăn bánh, rồi chúng tranh nhau. Đến khi chúng tôi không cho nữa thì các bé sinh ra lấy trộm và cướp bánh trong thùng của chúng tôi mặc cho chúng tôi nói "không". Là những đứa trẻ hư và không nghe lời? Hay chúng tò mò và đói quá chăng? Hay chỉ là một trò nghịch ngợm?

Những đứa trẻ và "quầy hàng san hô"

T H Á N G   T Á M  -  L À  M Ộ T   M À U   X A N H

Nhân dịp sinh nhật bạn, tôi cùng bạn trở lại Gành Đá Đĩa vì bạn chưa đi bao giờ. Vì bạn là thần mặt trời, chưa bao giờ đi với bạn mà gặp mưa, nên cả chuyến đi chỉ có nắng. Sáng sớm chỉ có tôi và bạn ở đó, mặt trời chiếu những ánh nắng xuống mặt nước, lên những mỏm đá, lên những chiếc thuyền, lên vai tôi và vai bạn - một màu nắng trong trẻo và lấp lánh - người ta gọi đấy là "nắng thủy tinh".

Nước trong vắt đến ngỡ ngàng

Có nhìn thấy "người" lẫn vào đá ko?

Có một kỉ niệm nho nhỏ về lần quay trở lại này với những đứa trẻ bán san hô. Buổi sáng nắng nhưng không lặng gió, gió rất to là đằng khác. Sau một vài lần cái mũ của tôi bay mất khỏi tóc, cuối cùng nó cũng đã bị gió cuốn xuống biển. Nước biển trong vắt, rất trong và rất sạch, bỗng đâu xuất hiện cái mũ "rơm" của tôi chẳng hợp tẹo nào. Tuy thấy đáy biển nhưng nước rất sâu, tôi bỏ qua việc lội xuống nước nhặt mà lò dò đi kiếm que khều. Sóng đánh mũ trôi càng ra xa, tôi xót xa nhìn cái mũ ướt nhẹp trôi lềnh bềnh trên biển. Không đành lòng mất cái mũ, cũng không đành lòng bất đắc dĩ phải xả "rác" xuống mặt biển đang yên ả, tôi đi tìm kiếm viện trợ. Chỉ một câu nói, cả lũ trẻ đang trông quầy hàng san hô lăng xăng hồ hởi xung phong vớt mũ cho tôi. Một cô bé chạy rất nhanh xuống dưới gành và trở lại quần áo ướt sũng với cái mũ trên tay sau 2 phút. Tôi biết mà, lũ trẻ sông nước kiểu gì chả biết bơi. Chúng tôi lên xe trở về Tuy Hòa với một túi toàn vỏ ốc và san hô mua của "người vớt mũ và đồng bọn". Đến lúc này nắng không còn "lung linh và lấp lánh" nữa mà đã trở thành nắng cháy da cháy thịt mà hai đứa tôi phải bịt từ đầu đến chân để tránh cái bỏng rát của nắng gió miền trung.
_____________________________________________________________________________________

Đ Ế N   G À N H   Đ Á   Đ Ĩ A

Địa điểm: Gành Đá Đĩa thuộc xã An Ninh Đông, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên, cách thành phố tuy hòa khoảng 30km về phía Bắc.
Phương tiện: Thuê xe máy từ thành phố Tuy Hòa, 120-150k một ngày.
Lượt đi:
Từ thành phố Tuy Hòa, đi trên quốc lộ 1A ngược ra hướng TP. Quy Nhơn, gần đến cầu Ngân Sơn thuộc huyện Tuy An, gặp ngã 3 Chí thạnh bạn đi tiếp khoảng 1,2 km, sẽ có đường rẽ phía bên phải qua cầu Lò Gõ thêm khoảng 7 km là tới nơi, bên phải có tấm biển nhà thờ Mằng Lăng thì rẽ vào đấy, đi hết con đường trải nhựa dài 12 km là đến Gành Đá Dĩa.Trên đường có thể vào thăm nhà thờ Mằng Lăng.
Lượt về: Đi khỏi Gành Đá Dĩa 1 đoạn, thay vì trở ra QL1A thì hỏi đường đi theo đường ven biển về Tuy Hòa. Hỏi đường đi An Hải, người dân sẽ hướng dẫn cách đi. Đường rất đẹp lại không nhiều xe cộ qua lại như QL1A (cả tháng 1/2013 và tháng 8/2014 đều vẫn đang làm đường và nhiều xe to), ngoài ra đi vào khu vực dân địa phương sẽ thấy rất nhiều nhà có trồng hoa giấy rất đẹp).
Dịch vụ: Ở Gành Đá Đĩa có một vài quán nước nhận luôn trông xe. Nếu muốn ăn uống thì chuẩn bị trước, còn nước thì không thiếu. Không mất phí tham quan khu vực này.
Thời gian: Nên xuất phát từ Tuy Hòa sáng sớm, đến gành tầm 8h sáng tham quan chụp ảnh đến 9h-10h là đi về để tránh cái nắng gay gắt miền trung.
___________________________________________________________________________________

Tôi đến Phan Rang - Tháp Chàm vào một buổi chiều tối tháng 8/2014 sau chuyến xe kéo dài 5-6 tiếng từ thành phố Tuy Hòa, Phú Yên. Chuyến đi Phan Rang - Tháp Chàm này nằm trong "tour" đi ba tỉnh Phú Yên - Ninh Thuận - Bình Thuận của tôi và đứa bạn "chuyên đi lang thang cùng", nhân dịp sinh nhật nó. Ban đầu bạn tôi chỉ muốn đi Gành Đá Dĩa ở Phú Yên, còn tôi thì có một cái ấp ủ "những nơi nhất định phải đến trong đời" là thăm vườn nho Ninh Thuận. Từ bé tôi đã có sở thích khó cưỡng với những gì liên quan đến vườn cây ăn được, làng nghề làm ra sản phẩm, vì thế có những địa điểm mà tôi ao ước được ghé thăm rất giản đơn thôi. Khi xưa xem trên vô tuyến, những chương trình thực tế về các nhà máy rượu, những vườn nho bạt ngàn của Pháp hoặc Ý làm tôi mê mẩn từ quả nho cho đến công nghệ ủ rượu. Tôi nghĩ rằng chỉ ở nước ngoài mới có nho thôi. Cách đây một vài năm, tôi mới bất chợt đặt câu hỏi với "bạn đồng hành" của mình liệu ở Việt Nam có ở đâu trồng nhiều nho không nhỉ. Khi ấy tôi mới biết Ninh Thuận là đất của nho. Và đây là lý do chính mà chúng tôi thiết kế lịch trình từ Phú Yên, bỏ qua Nha Trang để thẳng đến Ninh Thuận.
Chúng tôi bắt xe đến Phan Rang - Tháp Chàm tại một quán nước nhỏ nằm đơn độc trên đường quốc lộ 1A, nơi giao với đường đi vào trung tâm Tuy Hòa. Ở đó có rất nhiều xe khách đường dài, thường là xe giường nằm chạy tuyến Bắc - Nam, mà theo như người dân địa phương nói thì gần nhất là tuyến chạy từ Đà Nẵng vào. Cũng tại quán nước ấy, chúng tôi có duyên gặp một anh tốt bụng người Bắc, làm việc trong này, cũng đang đợi xe đi Ninh Thuận. Nhờ có người lạ tốt bụng này, chúng tôi có nhiều hơn các thông tin ăn chơi ở Phan Rang - Tháp Chàm với một phòng khách sạn khá ổn.
Ngay buổi sáng hôm sau chúng tôi thuê xe máy đi thăm đồi cát Nam Cương, vườn nho và tháp chàm. Chúng tôi đi từ rất sớm, 6h sáng đã lấy xe đi khỏi khách sạn để tránh cái nắng, cái gió khắc nghiệt ở đây. Phan Rang - Tháp Chàm có thể nói là vùng đất khô hạn nhất Việt Nam, cùng với nắng giữa hè,  hai đứa lúc nào cũng bịt kín từ đầu đến ngón chân với một tá kem chống nắng. Chúng tôi không muốn đặt chân lên đồi cát nóng bỏng nên quyết định lựa chọn đồi cát Nam Cương là điểm dừng chân đầu tiên, trước khi mặt trời nung cát thành cái chảo rang.

Đ Ồ I   C Á T   N A M   C Ư Ơ N G


Từ trung tâm thành phố, chúng tôi lái xe tìm đến ngã tư đường Thống Nhất và đường 16/4 đi theo hướng nam đường Thống Nhất, qua cầu Đạo Long rồi rẽ trái tại ngã ba cách đó 1km, theo đường mòn  để tìm đến đồi cát Nam Cương. Ngay dưới chân đồi cát có một quán cà phê với cái biển bằng đá mang tên Đồi cát Nam Cương luôn. Đường vào đây không khó tìm lắm, tuy nhiên hai đứa chúng tôi vì đi theo lời chỉ dẫn của một "người địa phương" mà đã bị đi lạc mất chừng 5km. Đồi cát Nam Cương thuộc dạng sa mạc cát với cát trắng và khô. Thời điểm đẹp nhất để chụp ảnh là lúc mặt trời mọc và mặt trời lặn. Mặc dù chúng tôi đi khá sớm, nhưng cũng sớm đủ để thấy mặt trời mọc, chưa kể thời gian bị đi lạc. Đôi sandal của tôi đa không ít lần bị lún sâu xuống cát khi leo lên trên đồi. Nếu so với những sa mạc cát tôi thực sự muốn ngắm nhìn thì đồi cát Nam Cương chỉ nằm ở mức "khu vực có nhiều cát nên đến xem", nhưng ít ra nó đẹp hơn đồi cát vàng ở Mũi Né vì hoang sơ và lớn hơn nhiều.